Rola samodzielności w rozwoju dziecka.

Samodzielność, rozumiana jako zdolność do podejmowania działań bez bezpośredniej pomocy innych, stanowi fundamentalny filar w procesie rozwoju ontogenetycznego człowieka.

Jej kształtowanie się, zapoczątkowane w okresie wczesnego dzieciństwa, ma kluczowe znaczenie dla późniejszego funkcjonowania jednostki w społeczeństwie, zarówno w sferze edukacyjnej, jak i osobistej. Z naukowego punktu widzenia, samodzielność jest konstruktem psychologicznym, który obejmuje kompetencje poznawcze, emocjonalne i motoryczne, rozwijane w wyniku interakcji z otoczeniem.

Samodzielność to jedna z najważniejszych umiejętności, jaką możemy dać dziecku.

To nie tylko zdolność do robienia czegoś samemu, ale też pewność siebie, wiara we własne możliwości i umiejętność radzenia sobie z wyzwaniami. Im wcześniej zaczniemy ją budować, tym większy pozytywny wpływ będzie miała na całe życie dziecka.

W przedszkolu mamy idealne warunki, żeby to robić. Nie chodzi o to, żeby wymagać od dziecka niemożliwego, ale żeby stworzyć mu okazje do działania. Zamiast od razu podpowiadać, jak coś powinno zrobić, pozwólmy mu próbować samemu. Dziecko, które samodzielnie dochodzi do rozwiązania problemu, uczy się znacznie szybciej niż to, któremu podamy gotową instrukcję.

Taka metoda uczy go również, jak myśleć i jak uczyć się na własnych błędach, co jest bezcenne.

Rozwój samodzielności w przedszkolu przebiega stopniowo, obejmując różne sfery funkcjonowania dziecka. Na początkowym etapie, zaczynamy od małych, codziennych rzeczy, to właśnie tutaj dzieci uczą się dbać o siebie:

• Ubieranie się i rozbieranie na początku może być trudne, ale dajmy dziecku czas. Pozwólmy mu samemu zapiąć guziki, założyć buty czy włożyć kurtkę. Nawet jeśli potrwa to dłużej, sukces będzie jego.

• Samoobsługa przy posiłkach czyli używanie noża do rozsmarowywania, nalewanie napoju czy sprzątanie po sobie to świetne ćwiczenia. Dzięki nim dziecko uczy się precyzji ruchów i poczucia odpowiedzialności.

• Higiena osobista, mycie rąk przed posiłkiem czy po zabawie staje się nawykiem, który dzieci same chętnie wykonują.

  

  

  

Wspieranie dziecka w tych obszarach, poprzez dawanie mu czasu na eksperymentowanie i unikanie nadmiernej interwencji, buduje w nim poczucie sprawstwa (ang. sense of agency) oraz wzmacnia poczucie własnej wartości. Zamiast poprawiać każdy błąd, należy zachęcać do ponawiania prób, co uczy odporności psychicznej i umiejętności radzenia sobie z porażką.

Kiedy pozwalasz dziecku działać, pokazujesz mu, że mu ufasz.

Dziecko, które w przedszkolu miało szansę być samodzielne jest przyzwyczajone do samodzielnego rozwiązywania problemów:

1.     Wykazuje wyższą motywację wewnętrzną do nauki.

2.     Posiada lepsze umiejętności organizacyjne i planowania.

3.     Jest bardziej kreatywne i otwarte na nieszablonowe rozwiązania.

4.     Wykazuje większą adaptacyjność do nowych sytuacji i zmian.

Wspieranie samodzielności to najlepsza inwestycja w przyszłość dziecka. To podarowanie mu narzędzi, które pomogą mu osiągnąć sukces i poczucie spełnienia na każdym etapie życia.

W kontekście edukacji szkolnej, samodzielność przekłada się na efektywniejsze przyswajanie wiedzy, zdolność do autodydaktyki i samoregulacji procesów uczenia się. Stanowi to fundamentalny atut w dynamicznie zmieniającym się świecie, który wymaga ciągłego doskonalenia i nabywania nowych kompetencji.

Zatem, wspieranie samodzielności to najlepsza inwestycja w przyszłość dziecka. To podarowanie mu narzędzi, które pomogą mu osiągnąć sukces i poczucie spełnienia na każdym etapie życia.

autor: Weronika Hedrych-Ignaszak

zdjęcia wygenerowane przy pomocy AI