Dlaczego ciekawość jest największym prezentem, jaki możemy dać dziecku?

Dziecko przychodzi na świat z potężnym kompasem: ciekawością. To ona sprawia, że dotyka, bada, próbuje, eksperymentuje i zadaje pytania częściej, niż jesteśmy w stanie odpowiadać. Według badań prof. Alison Gopnik (UC Berkeley), jednego z najwybitniejszych naukowców zajmujących się rozwojem dziecka, mózg przedszkolaka działa jak laboratorium badawcze — generuje hipotezy, testuje je i koryguje. 

„Małe dzieci analizują przyczyny i przewidują skutki z zaskakującą precyzją - badają świat jak mali naukowcy.”  Alison Gopnik, UC Berkeley 

Ale jest też druga strona: badania psycholog Susan Engel („The Hungry Mind”) pokazują, że ciekawość dziecka może wygasać…, jeśli nie jest podtrzymywana przez otoczenie. I właśnie tutaj pojawia się rola dorosłych i dobrej edukacji. 

„Ciekawość nie znika sama z siebie. Znika, gdy środowisko przestaje dostarczać pytań, a zaczyna wymagać gotowych odpowiedzi.” Susan Engel, Harvard University 

W Rozwijalni traktujemy ciekawość nie jak cechę, ale jak umiejętność, którą można wzmacniać każdego dnia. 

Co nauka mówi o ciekawości dziecka? 

Neurobiologia i psychologia rozwojowa są w tym zgodne: Ciekawość przyspiesza uczenie się. 

Badania dr. Charana Ranganath (UC Davis, 2014) wykazały, że gdy dziecko czegoś chce się dowiedzieć, aktywują się te same obszary mózgu, które odpowiadają za system nagrody.

W efekcie proces nauki staje się: łatwiejszy, szybszy i trwalszy. 

„W stanie ciekawości mózg zwiększa aktywność dopaminergiczną - to sprawia, że uczenie jest bardziej intensywne i przyjemne.” Ranganath & Gruber, „Neuron”, 2014.

Dzieci uczą się najwięcej, gdy same odkrywają. 

Alison Gopnik i Jean Piaget podkreślają, że eksploracja i zabawa badawcza są podstawowym narzędziem poznawczym w wieku 3–6 lat. Gotowe odpowiedzi hamują ten proces - pytania i eksperymenty go wzmacniają. 

„Najgłębsze uczenie zachodzi wtedy, gdy dziecko samo dochodzi do wniosku, zamiast otrzymywać gotową informację.” Jean Piaget 

Drobna dawka niepewności zwiększa uwagę. 

Badania z 2020 r. z Uniwersytetu w Kolumbii Brytyjskiej pokazały, że lekkie zaskoczenie lub „niedopowiedzenie” sprawia, że dzieci mocniej się koncentrują i chętniej szukają wyjaśnień. 

„Zaskoczenie aktywuje u dzieci system poszukiwania informacji - im większa rozbieżność, tym silniejsza ciekawość.”  Stahl & Feigenson, UBC, 2020 

Podsumowując: 

Jeśli chcemy, by dziecko chłonęło świat, musimy dać mu możliwość odkrywania go po swojemu. 

Nasuwa się pytanie: Dlaczego ciekawość to fundament rozwoju - nie dodatek? 

Ciekawość wpływa nie tylko na wiedzę, ale też na: 

• motywację wewnętrzną - Dziecko chce uczyć się dla samego uczenia, nie „bo musi”. 

• wytrwałość - Badania w psychologii rozwojowej i neuronauce pokazują, że wysoki poziom ciekawości sprzyja powrotowi do zadania po niepowodzeniu. Motywacja wewnętrzna i chęć zrozumienia napędzają kolejne próby, a nie rezygnację. 

• regulację emocji  - Eksploracja uczy, że „porażka” to element procesu - nie ocena własnej wartości. 

• kreatywność  - Według badań Sir Kena Robinsona i zespołu OECD, ciekawość jest najważniejszym predyktorem twórczego myślenia. 

• relacje społeczne  - Dzieci ciekawe świata są też ciekawsze innych, bardziej empatyczne i otwarte. 

To dlatego przestrzenie edukacyjne, w których pytań jest więcej niż odpowiedzi, sprzyjają harmonijnemu rozwojowi. 

Co rodzic może zrobić, by wspierać ciekawość? (proste rzeczy, które działają lepiej niż „specjalne zabawki”) 

• Zadawaj pytania otwarte: „Co myślisz, że się stanie?” 

• Nie poprawiaj od razu - pozwól dziecku dojść do własnego wniosku. 

• Celebruj błędy: „Świetna próba - zobaczmy, co zadziała inaczej.” 

• Pozwalaj badać wodę, światło, cienie, rośliny, ruch. 

• Opowiadaj o świecie z entuzjazmem. 

• Modeluj ciekawość: „Też tego nie wiem - sprawdźmy razem.” 

  
  

„Najważniejsze nie jest to, ile dziecko wie, ale jak bardzo chce się dowiedzieć.”  Jerome Bruner 

I pamiętajcie, że Rodzic nie musi znać odpowiedzi - wystarczy, że zna pytania. 

Jak wspieramy ciekawość w Centrum Edukacji Rozwijalnia podczas warsztatów naukowych “Mali Wielcy”? 

Tu właśnie wchodzą w grę inspiracje STEAM - ale tylko jako narzędzie, nie cel. 

W praktyce oznacza to: 

• małe „laboratoria” do testowania pomysłów 

• zabawy badawcze z wodą, kolorami, światłem i dźwiękiem itp 

• konstruowanie z klocków, rurek, papieru i materiałów recyklingowych 

• tworzenie mini-eksperymentów 

• projekty grupowe, w których każde dziecko wnosi swój pomysł 

• sztuka jako sposób na wyrażanie odkryć 

Każda aktywność jest projektowana tak, by: 

 pobudzić ciekawość → wzmocnić eksplorację → zbudować poczucie sprawczości. 

„Dzieci najlepiej uczą się wtedy, gdy to, co robią, ma dla nich znaczenie.” Lev Vygotsky 

Dlaczego to działa? 

Bo łączy trzy elementy, które według psychologii rozwojowej są kluczowe w wieku przedszkolnym: 

1. Swobodna eksploracja (neurobiologia uczenia się). 

2. Bezpieczne otoczenie i wspierający dorosły (teoria przywiązania, Bowlby). 

3. Wyrażanie emocji i pomysłów poprzez ruch i sztukę (Vygotsky: rozwój przez działanie). 

To nie jest „nowa moda”. To praktyczne wykorzystanie tego, co wiemy o mózgu dziecka. 

Co z tego ma dziecko? 

• wzrost pewności siebie 

• większą samodzielność w myśleniu 

• umiejętność rozwiązywania problemów 

• lepszą koncentrację 

• większą odporność emocjonalną 

• poczucie, że świat jest fascynujący i bezpieczny 

A najważniejsze: dziecko uczy się z radością, nie z przymusu.  

Dlaczego warto wybrać naukowe warsztaty “Mali Wielcy” w Centrum Edukacji Rozwijalnia dla swojego dziecka? 

Bo nasz model pracy nie jest przypadkowy - jest oparty o to, co o ciekawości mówią badania.  

Rodzic, który szuka dobrych zajęć dla dziecka, często myśli o „aktywnościach dodatkowych”.

W Rozwijalni idziemy dużo dalej.

Tworzymy środowisko, które świadomie wzmacnia ciekawość - czyli najsilniejsze narzędzie, jakie młody umysł ma do rozwoju. 

Nie da się kupić otwartego umysłu, odwagi poznawczej ani radości uczenia się - ale można je wypracować. 

Dając dziecku przestrzeń do działania, eksperymentów i pytań, wyposażamy je w kompetencje, które będą procentować przez całe życie.  

W Centrum Edukacji Rozwijalnia nie uczymy dzieci „faktów” - uczymy je kochać odkrywanie. 

A to zmienia wszystko. 

autor: Lidia Sowinska

zdjęcia: wygenerowane przy pomocy AI